Van Thoai Nguyen's Blog - Chia sẽ những kĩ thuật lập trình .NET

1/Ở những ngành khác thì nữ vừa nhiều vừa xinh đẹp, ngành IT thì ngược lại.

- Điều này thì tự ai đã và đang học CNTT ở các trường ĐH thì biết rồi. Không riêng gì trong ngành CNTT mà trong những ngành kĩ thuật thì số lượng nữ giới cũng rất thấp. Tuy nhiên so với các ngành như Cơ Khí, Điện Tử thì tỉ lệ nữ giới học CNTT cũng còn khá cao. Nhưng khi học xong và đi làm thì tỉ lệ nữ giới làm lập trình lại càng giảm, đa số các bạn âý làm QC, DB, BA, … .Ở nhóm tôi khoảng 20 người chỉ có mỗi 2 dev, 2 QC là nữ, còn lại toàn đực rựa. Tuy nhiên cũng an ủi là trong cty vẫn có nhiều chị em xinh lắm hĩ hĩ nhưng không làm ở bộ phận lập trình. Thiếu thốn này thường dẫn đến điều thứ 2.

2/Xác suất phải lập gia đình với người cùng ngành rất cao.

- Nghe có vẽ như hơi mâu thuẫn, đã ít nữ thì làm sao xác suât này cao được. Thế nhưng những người làm IT thì kể từ lúc đi làm thường nhìn máy tính nhiều hơn giao tiếp với ngưòi thật nên sẽ ăn nói kém, giao tiếp kém, cơ hội gặp những phụ nữ khác ngành cũng ít hơn những người làm ở ngành khác nên trời kiu ai nấy dzạ . Tuy nhiên chúng ta thường quen nửa cuộc đời của mình từ trong trường ĐH hoặc ở nơi làm việc nên điều này có thể cũng đúng với những người làm ở các ngành khác. Dù những người làm ở ngành IT chúng ta thường được cái thông minh, nhưng 2 người thông minh thì sinh con ra chưa chắc thông minh nên đây cũng là một hiểm họa tiềm tàng. Hơn nữa, 2 người cùng ngành IT giờ gặp nhau ngoài nói chuyện bug, code thì chán chết. Phải chi chàng kể chuyện bug, nàng hỏi bug là gì huh anh thì có thú vị ko nhẩy

3/Bạn sẽ bị yếu đi.

- Điều này không có gì phải bàn cãi. Thứ nhất ngồi nhiều … thì bụng và mông sẽ to. Bụng càng to càng khó làm... nhiều thứ và tuổi thọ giảm. Ngồi nhiều thì còn có thể gây ra nhiều bệnh tế nhị khác. Ngoài 2 cái bệnh đằng trước và đằng sau thì còn bệnh ở mắt do nhìn quá nhiều. Đa số người làm IT xung quanh ta đều bị cận thị. Gõ máy tính thường xuyên sẽ ảnh hưởng đến tim, rê chuột thường xuyên sẽ thoái hóa cổ tay. Ngoài ra cột sống sẽ bị chai hoặc mọc gai do cái tật ngồi nhiều hơn đứng của công việc này. Ngoài ra, những ngưòi làm IT thường có thói quen làm việc, sinh hoạt ban đêm. Cái giờ đáng lẽ những người trong những ngành khác làm cái việc mà ai cũng biết là việc gì đấy thì người trong ngành IT lại gõ gõ, click click và nó thường gây ra bệnh đau bao tử. Tay chân ít hoạt động nên con người thường cảm thấy mỏi mệt, lười vận động, thậm chí cả lười tắm nên đừng thắc mắc tại sao một số SV ở ngành IT thường hay ở dơ. Nói chung làm cái nghề này nếu ko chịu sinh hoạt … điều độ thì đừng mong thọ.

4/Bạn sẽ thường xuyên bị làm phiền bởi người quen.

- Đây là một trong những điều tệ hại và khó chịu nhất mà bạn sẽ gặp phải. Những người quen của bạn, bạn bè, bà con, cô dì chú bác, bạn của ba của mẹ sẽ gọi điện nhờ bạn giúp khi họ không nghe nhạc được, máy khởi động chậm, không thấy webcam, không biết đưa hình lên blog. Kiểu hỗ trợ kĩ thuật miễn phí này bạn nên cẩn thận vì nó sẽ thường xuyên lặp đi lặp lại. Một số trường hợp bạn sẽ được trả công nhưng theo tôi bạn chẳng cần số tiền chả đáng đổ xăng đó làm gì so với thời gian bạn phải chạy đi chạy lại. Đa số những người nhờ bạn giúp sẽ mong muốn được hỗ trợ miễn phí và tôi chắc chúng ta sẽ không vui gì về điều đó. Vì vậy hãy tập nói không khi có thể.

5/Bạn sẽ phải thường xuyên về trễ mà không được trả tiền.

- Đặc thù của ngành IT là công việc thường không thể tính chính xác bằng giờ. Có nghĩa là không phải cứ 1 lượng thời gian nào đó thì sẽ làm xong một công việc. Thuờng thì chúng ta sẽ phải ở lại thêm 1h, 2h để làm nốt công việc của mình nếu bạn là người có trách nhiệm. Nhưng dù có trách nhiệm hay không thì khi công việc chưa xong mà đã gần đến deadline thì bạn vẫn phải ở lại để hoàn thành những gì còn dở dang, và tất nhiên không có xu nào cả.

6/Bạn sẽ thường xuyên bị stress.

- Khi làm việc với những project lớn nhiều người, công việc sẽ theo flow rõ ràng, bạn làm ngưòi khác test, manager dí, và khi đến những ngày cuối cùng là lúc bạn làm việc nhiều nhất. Phải suy nghĩ nhiều, cơ thể mệt mỏi thiếu ngủ cộng với căng thẳng khi làm việc sẽ khiến nhiều người bị stress. Theo một số điều tra thì thủ phạm gây stress nhiều nhất là email. Khi phải đọc khoảng 100 email một ngày thì người hiền lành cũng trở nên gắt gỏng. Bởi vậy những người làm IT thường hay khó chịu đột xuất.

7/Lương bạn sẽ tăng rất chậm.

- Làm IT lương khởi điểm sẽ khá cao so với một số ngành nhưng tốc độ tăng sẽ chậm và ít đột biến. Thường thì những người làm IT sẽ giải quyết nhu cầu tăng lương bằng cách nhảy sang công ty khác. Cho nên những bạn sinh viên mới ra trường nên tìm một công ty có lương khởi điểm khá tốt vì thông thường chu kì tăng lương sẽ là từng năm và khi lạm phát 2 chữ số mà tăng lương dưới 15% + với trả lương bằng tiền Việt thì hơi bị đuối. Tốt nhất nên tìm hiểu những anh chị đi trước hoặc xác định mục tiêu của mình để tìm hướng đi khác vì làm lập trình chay khó làm giàu lắm.

8/Không phải lúc nào cũng được làm công việc ưa thích.

- Bạn từng nghĩ sẽ áp dụng những kĩ thuật tiên tiến nhất của các ngôn ngữ lập trình hiện đại, sẽ học hỏi những công nghệ mới nhất và làm việc với những chuyên gia đầy kinh nghiệm trong lĩnh vực CNTT nhưng thường thì không phải như vậy. Ở những công ty càng lớn thì sẽ càng có những project kì lạ kiểu như chuyển nguyên một chương trình từ VB6 sang C#, hoặc từ một ngôn ngữ rất cổ xưa sang C#. Tuy đòi hỏi kiến thức lập trình trên 2 ngôn ngữ, khả năng đọc hiểu code nhưng nói chung công việc như vậy khá nhàm chán và tôi nghĩ chẳng ai muốn theo đuổi lâu dài. Đôí vơí những project lớn thì chi phí cho công nghệ mới là một trong những vấn đề quan tâm của khác hàng. Bạn muốn sử dụng SQL 2005 nhưng khách hàng sẽ nói “No” khi họ đã có licence cho SQL 2000 và không muốn bỏ tiền mua thứ mới. Bạn muốn sử dụng ASP.NET để làm website cho khách hàng nhưng họ cho rằng PHP sẽ rẻ hơn vì không tốn nhiều licence cho máy chủ WINDOWS. Bạn muốn dùng ORM tool để tiết kiệm thời gian lập trình nhưng khách hàng nhất quyết bạn phải dùng Store Procedure và viết code gọi bằng C# vì làm vậy nhanh hơn 30 milisecond khi gọi 10000 query. Nói chung khách hàng là thượng đế và chúng ta phải nghe theo.

9/Khi nhảy việc cũng không đơn giản, có khi phải bắt đầu lại từ đầu.

- Lương bạn hiện không cao trong khi lương tụi bạn đã gấp 2 mình. Đề nghị xếp tăng lương thì sao, liệu xếp có chịu tăng cho mình gấp rưỡi không chứ đừng nói gấp 2. Tại sao không nhảy việc khi vừa có thể có lương cao hơn lại có thể học hỏi nhiều cái mới và làm quen với nhiều con người mới. Nhưng khi nhảy việc là lúc bạn phải chấp nhận làm lại từ đầu. Có thể bạn có nhiều kinh nghiệm từ công ty cũ nhưng sang môi trường mới sẽ không có đất để dụng võ. Và khi chưa biết gì hết thì bạn sẽ là một newbie và chấp nhận làm lại từ con số không. Vì vậy theo tôi nếu tìm được một công việc mới lương gấp rưỡi trở lên thì hãy nhảy, còn không ở lại cho lành và chờ thời cơ.


10/Rất khó để tự kinh doanh riêng về IT

- Tỉ lệ thất bại cao của các công ty IT mới thành lập đã nói lên điều này. Nếu bạn làm IT khi muốn mở một công ty làm phần mềm thì rất khó. Một trong những khó khăn lớn nhất là sự cạnh tranh. Bạn sẽ khó mà kiếm được project từ những khách hàng lớn khi công ty của bạn chưa hề có tên tuổi hoặc không có công ty mẹ đỡ đầu. Nếu chấp nhận làm dự án nhỏ thì có vô khối công ty đã làm như vậy. Những công ty may mắn sống sót nhờ vào dạng những project nhỏ này họ có thể thực hiện website trong vòng một tuần nhờ tái sử dụng những cái đã có từ project cũ và chúng ta sẽ khó mà cạnh tranh nỗi khi kinh nghiệm tổ chức và kinh doành là con số 0. Giỏi lập trình không có nghĩa là giỏi quản lý và càng không có nghĩa là giỏi kinh doanh nên làm công ty về IT không hề đơn giản. Và khi không có một project nào trong khi phải nuôi đội quân cỡ 5 người, cộng với trả tiền điện, tiền mặt bằng trong vòng 3 tháng là bạn phải nghĩ đến chuyện giải tán.



- Đó là 10 trong khá nhiều những khó khăn, thiệt thòi, gian khổ của ngành IT. Làm IT không đơn giản và không sướng chút nào, càng không dễ làm giàu. Thế nên những ai nghĩ rằng làm IT sướng và lương cao thì nên xem lại và cân nhắc nêú như đang chọn nghề cho mình. Đây là những ý kiến chủ quan của tôi, có thể có nhiều ý kiến trái ngược và bổ sung khác cho nên rất mong được sự chia sẽ từ các bạn. Mọi comment khen ngợi, chửi bới đều hoan nghênh và vui lòng post trực tiếp ở entry này hoặc ở link này.

Nếu chưa đọc bài báo "Lập trình viên - Anh là ai?", các bạn có thể đọc nó ở đây.

- Khi đọc bài báo này, tôi không rõ mục đích của tác giả là gì nữa. Cái tựa đề "Lập Trình Viên - Anh là ai?" khiến tôi nghĩ rằng bài viết sẽ cung cấp những thông tin về nghề lập trình, thế nhưng càng đọc càng thấy người viết muốn nhấn mạnh Lập Trình Viên chỉ là công nhân hay thợ mà thôi . Bằng những đoạn phỏng vấn các cao nhân trong cũng như ngoài ngành, ít nhất bác ấy cũng làm được một việc có ích là cho chúng ta biết những người khác đang nghĩ gì về lập trình viên. :| .Lúc tôi còn bé, ba tôi thường nói với tôi rằng :”Nhà báo nói láo ăn tiền”, khi lớn lên tôi nghĩ không hẳn nhà báo nào cũng vậy. Nghề cầm bút đôi lúc cũng phải nói dóc riêng trường hợp nhà báo này thì bao đồng quá, chẳng nêu được ý kiến gì của mình, toàn đi phỏng vấn rồi đăng lại. Gần 3 năm làm coder, gần chục năm nhìn ngắm cái máy tính thì tôi cho rằng Lập Trình Viên không phải ai cũng có thể làm được và theo đuổi lâu dài.

- Hãy xem đoạn đầu tiên:

Lâu nay ta vẫn hiểu CNTT là một ngành mới, kỹ thuật cao, đương nhiên đòi hỏi trình độ cao. Vì vậy, nhắc tới lao động ngành này, mọi người thường nghĩ tới những kỹ sư tin học, kỹ sư phần mềm có trình độ cao siêu, được đào tạo bài bản từ một trường đại học trong hoặc ngoài nước. Lập trình viên cũng là một nhóm trong số này. Thế nhưng, số liệu tuyển dụng của Intel Product cho thấy, trong số 4.000 nhân lực cần tuyển dụng có tới 2.500 lao động ở trình độ cao đẳng nghề và trung cấp nghề. Một câu hỏi được đặt ra, lập trình viên là kỹ sư hay chỉ là công nhân nghề?

- Bác nhà báo này đưọc cái thật thà, bác í chẳng phải người trong ngành nghĩ sao viết vậy nên cũng nghĩ ai cũng ngố như mình. Bác ấy cũng chẳng chịu tìm hiểu rạch ròi thế nào mà vớ được con số 4000 nhân lực với 2500 lao động ở trình độ nghề là có ý tưởng viết bài về lập trình viên hay công nhân nghề. Theo tôi biết Intel sản xuất chip máy tính nên cần công nhân vận hành máy móc nhiều như vậy. Và cũng theo một số nguồn thì Intel chỉ tuyển dụng khoảng 1000 nhân viên làm ở những vị trí cần chuyên môn sâu, hi vọng là thiết kế chip. Những người trong số 1000 nhân viên này theo
tôi có thể gọi họ là lập trình viên còn những nhân viên vận hành máy móc không gọi là công nhân thì gọi là gì nhị. Có lẽ chưa tin vào số liệu mình thu thập được, bác nhà báo quyết định phỏng vấn một số người làm trong ngành với hi vọng tìm được câu trả lời:

Ông Nguyễn Quang Trung - Giám đốc Trung tâm Đào tạo CNTT HBC Việt Nam đưa ra khái niệm: lập trình viên là người sử dụng ngôn ngữ lập trình để tạo ra các phần mềm hoàn chỉnh hoặc chỉnh sửa, phát triển và nâng cấp các chương trình sẵn có nhằm làm tăng tính hiệu quả của việc sử dụng máy tính. Cụ thể hơn là vận dụng các cấu trúc dữ liệu, thuật toán sẵn có để chuyển yêu cầu thành mã lệnh cho người dùng máy tính sử dụng.

Anh Quan Anh Đạt, Trưởng nhóm lập trình Công ty hệ thống thông tin FPT cho rằng, cái nghề lập trình cũng như các nghề khác, những người được gọi là lập trình viên chẳng qua cũng chỉ là thợ thôi, có điều thợ khác làm bằng chân tay còn thợ CNTT thì dùng "cái đầu". “Mà đã là thợ thì cứ làm nhiều sẽ quen hết", anh Đạt nói. Phải chăng chúng ta đang lạm dụng cụm từ "kỹ sư" cho công việc này?

…

- Trong số các ý kiến của các vị trong ngành cũng như ngoài ngành, tôi thấy ý kiến của Ông Nguyễn Quang Trung là ổn nhất. Đáng tiếc thay những vị khác làm trong ngành lại đưa ra những nhận định vô cùng chủ quan như vậy. Điển hình là anh Đạt, anh ấy làm ở FPT leo lên tới trưởng nhóm thì cũng nhẫn nhịn vài năm rồi mà lại có ý kiến kì cục đến vậy. Có lẽ thời mới vào FPT anh ấy không được xem như một lập trình viên mà bị đối xử như thợ chăng?

- Thợ hồ, thợ xây làm nhiều không cần nhiều thời gian học nghề thì có thể quen hết như anh ý nói chứ thợ mộc, thợ bạc tay mơ ở đâu mò vô coi làm được không chứ đừng nói thợ code. Ở nước nào không biết chứ ở Việt Nam tôi thấy ai tốt nghiệp đại học ngành liên quan đến kĩ thuật thì hầu như được gọi là kĩ sư, tốt nghiệp ngành CNTT thì được gọi là kĩ sư CNTT, kĩ sư máy tính, kĩ sư tin học, kĩ sư phần mềm, phần cứng, kĩ sư mạng, v.v. Tốt nghiệp đại học kiến trúc thì được gọi là kiến trúc sư, Tốt nghiệp ngành hóa thì gọi là kĩ sư Hóa :D, ngành cơ khí thì gọi là kĩ sư cơ khí, vv. Nhưng tốt
nghiệp ngành Y Dưọc thì gọi là Bác Sỹ, Trình Dược Viên, Rồi thì Giáo Viên, Kiểm Toán Viên,… Như vậy có một số supfix thông dụng lấy từ tiếng Hoa : Sĩ, Viên, Sư. Tôi thấy một điều thú vị là Sĩ thì liên quan đến nghệ thuật thế nhưng ngành Y lại được ưu ái gọi là Y Sĩ, Bác Sĩ, được chung vai vế với Nhạc Sĩ, Thi Sĩ, Họa Sĩ. Thật là rối rắm với mấy cái tên gọi. Nếu kĩ sư là người có chuyên môn kĩ thuật về một ngành nào đó thì gọi kĩ sư công nghệ thông tin có gì sai? Trừ khi đi hốt rác, xin ăn,… thì không cần phải học hành chứ nghề chân chính nào mà không cần phải học, không cần phải thực
hành và dùng tay chân lẫn đầu óc. Có nghề thì dùng tay chân nhiêu hơn đầu óc và ngược lại thôi.

- Nếu như vậy thì ngoài cái tên gọi lập trình viên thì còn có những tên gọi nào khác? Theo tui nghĩ thì có thể gọi là developer, programmer, kĩ sư CNTT, kĩ sư phần mềm, ... cái nào cũng đúng cả. Trong đó kĩ sư CNTT là 1 tên gọi rất chung chỉ những người có chuyên môn và làm trong ngành CNTT. Xin trích thêm 1 vài ý kiến của các bác khác:

PGS.TS. Dương Đức Lân, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Dạy nghề (Bộ LĐTBXH) khẳng định, lập trình viên (programer) thực ra chỉ là nghề, nếu là lập trình máy tính thì chỉ cần trình độ cao đẳng nghề, còn kỹ sư CNTT nếu được sử dụng đúng chỗ thì là thiết kế phần mềm, phức tạp hơn và phải có trình độ đại học. Cùng quan điểm này, ông Trần Trọng Hùng, Phó ban nhân sự Công ty hệ thống thông tin FPT cho biết, lập trình viên được chia làm 2 loại. Đối với những người chuyên gia công phần mềm cho các công ty nước ngoài thì có thể gọi là "thợ", còn với bộ phận khác, tham gia thiết kế hoặc viết phần mềm thì đòi hỏi trình độ cao hơn nên không thể gọi là "thợ".

Tuy nhiên, theo anh Hoàng Nam, chuyên viên Trung tâm CNTT - Sở TT&TT Đắk Lắk, khi tuyển người làm lập trình viên, nhất thiết phải có trình độ đại học vì trong chương trình đại học có đầy đủ những môn học cần thiết. Hơn nữa, chất lượng đầu vào của đại học cũng cao hơn.

Theo chị Nguyễn Thanh Thủy, Trưởng nhóm lập trình Công ty Ứng dụng và công nghệ Tháng Tám (AT&A), số lập trình viên ở công ty có trình độ đại học chiếm khoảng 75% nhưng đôi khi những chứng chỉ phù hợp còn quan trọng hơn tấm bằng đại học. Chẳng hạn, với lập trình viên Java sẽ được ưu tiên tuyển dụng nếu có các chứng chỉ SCJP, SCJD, SCWCD hoặc SCEA của SUN và Oracle, còn với lập trình.NET thì cần một số chứng chỉ do Microsoft cấp.

"Chúng ta không nên gọi họ là công nhân", ông Mạc Văn Tiến, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu khoa học dạy nghề (Tổng cục Dạy nghề, Bộ LĐTBXH) nhấn mạnh, "mà phải gọi là lao động kỹ thuật cao". Về thực chất, nếu xét ở trình độ đào tạo thì họ chỉ tốt nghiệp hệ trung cấp, học nghề, thậm chí không được cấp bằng mà chỉ là chứng chỉ - theo cách hiểu cũ là công nhân. Nhưng đây là "công nhân đặc biệt" bởi họ làm việc trong ngành kỹ thuật cao yêu cầu sự sáng tạo.

- Có 4 vị thì ít nhất 2 vị không làm trong ngành rồi, chẳng trách đưa ra ý kiến chủ quan kinh hoàng. Tôi chẳng biết bác Tiến lấy thông tin ở đâu dám khẳng định trình độ dào tạo lập trình viên chỉ tốt nghiệp hệ trung cấp học nghề… Giả sử bác ấy đúng đi nữa thì đào tạo CNTT như thế nào thì được gọi là hệ trung cấp. Tôi nói xin lỗi chứ ngay cả mấy lò đào tạo Aptech, NIIT mang tiếng đào tạo lập trình viên Quốc Tế vậy chứ chuyên môn mấy em tốt nghiệp trong đó ra xem có làm việc tốt không. Tôi may mắn đã từng học 1 năm ở FPT Aptech, có thể nói có 2 loại người tham gia học mấy cái trung tâm đó.Loại thứ 1 là những người đã và đang theo học nhành IT ở các trường đại học,cao đăng hoặc có khi đang đi làm muốn nâng cao kiến thức hoặc kiếm thêm 1 chứng chỉ nữa. Loại thứ 2 là những bạn không có điều kiện học ĐH chuyên ngành CNTT nhưng vẫn đua đòi theo ngành thời thượng nên cương quyết theo học cho bằng chị bằng em. Thử hỏi có bạn chỉ biết chơi game với chat nhảm nhảy vào học JavaScript, SQL ngay từ đầu thì có tiếp thu và áp dụng vào làm việc được chăng. Không biết giờ thế nào chứ cách đây 3 năm các trung tâm nó dạy vậy đấy. Nói thế không hẳn đầu ra của các trường này đều tệ hại, vẫn có những người khá giỏi và đi làm lập trình. Theo tôi làm lập trình viên không đơn giản và ta cũng chẳng cần phải phân biệt công nhân với thợ code, lập trình viên với lao động kĩ thuật cao làm gì. Bạn có lập trình được không? Công việc hằng ngày của bạn có phải là lập trình không? Nếu có thì bạn là lập trình viên. Tôi và những người khác sẽ vui vẻ gọi bạn là lập trình viên.


- Những phỏng vấn về chuyện đào tạo của tác giả lại có nhiều điều thú vị:

“Với tư cách là một người đã qua đào tạo đại học, chị Nguyễn Thanh Thủy phát biểu, nếu chỉ làm lập trình viên đơn thuần thì không nhất thiết phải học hết 5 năm đại học. Còn theo anh Quan Anh Đạt, khi học ở Genetic (một chương trình đào tạo hợp tác giữa Việt Nam và Singapore thuộc ĐHBKHN) thì trường luôn cố gắng nhồi những kiến thức tổng quan nhất nhưng khi đi làm có nhiều phần không cần thiết”

- Tôi hoàn toàn đồng ý với chị Thủy về ý kiến trên. Tôi không giàu có để du học ở nước ngoài cũng không xuất sắc để được cái học bổng nào cả nên phải mài đít ở trường đại học trong nước. 2 năm học đại cương, gần ½ thời gian học đại học, là khoảng thời gian mà sinh viên trường DHKHTN TPHCM phải trải qua, mà tôi nghĩ trường nào cũng vậy. Ở các ngành khác không biết thế nào chứ học ngành CNTT ở trường tôi phải mất 2 năm để luyện những thứ Vật Lý, Hóa Học, Môi Trường,… chẳng biết để làm gì. Học con người và môi trường làm quái gì khi thói quen phóng uế xả rác đã thành thói quen. Cái phải học từ thời mẫu giáo lại đem dạy ở ĐH, thật chẳng thể nào hiểu nổi. Tôi nhớ là có đi học 3 bữa chỉ để điểm danh, tham dự 1 số buổi thuyết trình cộng điểm của một số đứa trong lớp và cuối cùng cũng được 5 điểm để qua học kì khác. Chẳng tự hào gì khi khoe con 5 điểm nhưng tôi thấy quá lãng phí thời gian và tiền bạc để học những điều không cần thiết. Riêng ngành CNTT thì những gì học ở trường không giúp sinh viên mới tốt nghiệp có thể làm việc ngay được, nhưng nó sẽ giúp người mới đi làm giải quyết các vấn đề gặp phải khi làm việc. Mỗi cồng ty làm lập trình thường có những process và cách thức làm việc khác nhau, ngưòi có kinh nghiệm đi nữa cũng cần phải mất thời gian để làm quen. Thời gian đó dài hay ngắn là tùy vào kinh nghiệm và khả năng của mỗi người. Một ngày đi làm là một ngày học được cái mới, cách làm việc nhóm là một ví dụ. Có nhiều cái nhà trường không thể dạy được, và cũng rất nhiều cái khi đi làm cũng không thể học được mà phải học khi còn mài quần ở ghế giảng đường.

- Ở trường chúng ta cũng học nhóm nhưng theo tôi nghĩ đó không phải làm việc nhóm. Tại sao thầy cô không cho những bài tập mà khi làm một mình không ai có thể đủ sức lực và thời gian để hoàn thành, khi đó các sinh viên sẽ phải tìm nhóm mà vô nếu không muốn bị rớt. Khi cùng nhau làm việc thì tính hợp tác, teamwork sẽ được hình thành. Học nhóm như chúng ta hiện nay thì gọi là học chung đúng hơn. Chuyện đào tạo là vấn đề nhức nhối của nền giáo dục VN chúng ta chứ không chỉ riêng CNTT, hi vọng các bác ấy nghĩ ra được nhiều giải pháp tích cực để cải thiện tình hình, còn thợ code chúng mình thì lo code kiếm cơm nuôi thân trước đã.

- Lập trình viên hay thợ code, điều đó không quan trọng. Những người trong ngành chúng ta tự hào khi là lập trình viên, thỉnh thoảng gọi vui với nhau là thợ code ngầm ý rằng công việc lập trình cũng vất vả như một người thợ. Cái quan trọng không phải tên gọi mà là sản phẩm chúng ta làm ra. Thật đáng tiếc khi những vị tai to, tay to, ghế to, bụng to lại có suy nghĩ kì lạ về ngành IT như vậy. Lại thêm các bác nhà báo cứ thích viết bài với mấy từ xuất khẩu phần mềm, gia công phần mềm, cứ thích dùng những từ bay bướm hoa lá hẹ. Bác nào có thông tin về phần mềm VN làm mà xuất khẩu được ra nước ngoài thì vui lòng chỉ tôi biết với nhá. Bọn Mỹ, Anh muốn giảm chi phí dự án mới đẩy cái gói cùi nhất là developing sang mấy nước thứ 3 như VN, Ấn Độ, Trung Quốc để “gia công”. Tuy cũng chẳng có gì vẻ vang nhưng theo tôi thấy gọi là Offshore Software Development hay Outsourcing cho nó lành chứ việc gì cứ phải dịch sang Tiếng Việt vừa chuối nải lại vừa khó hiểu: Gia công phần mềm. Ngành CNTT mấy năm gần đây tuy không còn là ngành hot nhất nhưng nó có ảnh hưởng sâu rộng tới rất nhiều ngành nghề khác. Nếu các bác ghế to chịu khó suy nghĩ khảo sát để giúp ngành CNTT nước nhà giữ được lợi thế cạnh tranh so với các nước khác và làm cho CNTT phát triển mạnh hơn thì còn gì bằng. Khi ấy thợ code chúng ta sẽ yên tâm code, các bác nhà báo sẽ không phải băn khoăn thợ hay kĩ sư nữa.


- Và cuối cùng tôi dám cá cái tấm hình bác Thanh Hải chụp mấy em xinh đẹp ở trên không phải kĩ sư Kỹ sư Trung tâm An ninh mạng Bách khoa (BKIS) gì đâu. Kĩ sư an ninh mạng gì làm việc đeo headphone thế kia, vừa truy vết hacker vừa voice chat à, như vậy làm ở BKIS thích nhị . Theo tôi mấy em này chắc làm Call Support cho cái Bê Ka A Vê thôi, nên nhà báo Thanh Hải nên xem lại cách chơi chữ nhé.




Các báo nhà mình rất nhanh trong việc copy lẫn nhau nên các bạn có thể xem link khác ở đây:
http://tintuc.timnhanh.com/the_gioi_so/20080505/35A77CC3/
http://www.itgatevn.com.vn/?u=nd&scid=2&nid=18877
http://www.nasia.com.vn/site2/modules.php?name=News&op=viewst&sid=23
http://www.saigonnet.vn/detail.aspx?flag=1&item=45889
http://www.baotructuyen.com/C1002/A559697/

- Xin bắt đầu câu chuyện từ lúc tôi mới vừa tốt nghiệp đại học. Đối với một sinh viên mới ra trường ở thời điểm đó, một việc làm đối với tôi là ưu tiên hàng đầu. Chúng tôi tốt nghiệp tháng 9 nhưng mãi tháng 10 tôi mới đi làm vì tôi còn bận làm 1 project môn học ở Aptech. Khi biết tin những đứa bạn trong lớp đứa thì làm ở ELCA, đứa ở TMA, toàn những công ty tên tuổi tôi không khỏi ghen tị. Tôi quyết định xin việc bằng cách broadcasting CVs :D. Công ty PSV từ chối ngay từ vòng đơn xin việc, 1 công ti khác gọi phỏng vấn nhưng cuối cùng tôi cũng bị từ chối. Và tôi nhớ ngày đầu tiên vào phỏng vấn ở công ty DataDesign Vietnam, anh đã hỏi tôi rằng: "kế hoạch 2 năm nữa của em là gì?". Mãi đến bây giờ tôi mới có thể trả lời câu hỏi đó 1 cách chính xác và thật lòng được, thật đáng tiếc thời điểm này là những ngày cuối cùng của tôi ở DataDesign Vietnam (DDV).

I/ Bạn bè và đồng nghiệp cũ của tôi đều đã có những thành công nhất định.

- Hơn 2 năm 8 tháng làm việc ở đây, tôi luôn coi đó là ngôi nhà thứ hai của mình. Thỉnh thoảng có những đồng nghiệp bận không thể cùng ăn tối với công ty, tôi thường nói đùa rằng các người ấy không coi trọng đồng nghiệp của mình. Tôi nói rằng chúng ta dành hơn 8h mỗi ngày ở công ty thì so với bạn bè ai quan trọng hơn nào :D. Trong suốt thời gian ở DDV, đã có những người bạn trong công ty ra đi, người thì tìm cơ hội ở một nơi khác, thậm chí chuyển hẳn ngành nghề. Những người bạn ấy hiện giờ đều có việc làm tốt trong những công ty tốt và lương cao hơn tôi khá nhiều, tôi nghĩ rằng điều đó chưa quan trọng lắm với tôi vì cái tôi cần trong giai đoạn này là kiến thức và kinh nghiệm, cái tôi biết tôi có thể học được rất nhiều ở anh Nam và ở DDV. Cứ mỗi lần có người trong công ty ra đi là tôi lại cảm thấy tiếc. Các bạn biết đấy, công ty của chúng tôi chỉ khoảng trên dưới 10 người nên mỗi khi có sự thay đổi nhân sự thì như là có 1 sự xáo trộn ghê gớm trong những người còn lại. Chúng tôi không chỉ coi nhau như đồng nghiệp mà còn là anh em. Tôi cảm thấy rất tiếc cho một số bạn nữ khi quyết định chuyển đổi công việc từ lập trình sang tester. Các bạn ấy nói với tôi là làm lập trình mệt óc quá, chuyển sang làm test hoặc làm database cho khoẻ, lương cũng cao. Tôi biết trong lớp tôi có một số bạn thậm chí đi làm công việc không liên quan gì đến lập trình mặc dù tốt nghiệp khoa CNTT. Mà có khi đó chỉ là suy nghĩ chủ quan của tôi, rõ ràng có ngươì làm DB Administrator lương cao quá trời đó chứ, mục tiêu chính của việc đi làm không phải vì lương cao và có nhiều tiền thì là gì?


- Ở giai đoạn mới đi làm đó tôi thực sự cảm thấy rất thích, vừa có tiền lương vừa có thể thoải mái làm những việc mình muốn. Tôi đã dành khá nhiều thời gian cho Counter Strike và đã dành được một số chiến thắng nhất định. Tôi say sưa tận hưởng khoảng thời gian tự do đó và chưa hề nghĩ đến tương lai của mình, những cái mà đáng lẽ tôi phải nghĩ đến từ 5 năm trước. Từ những biến động ở công ty, tôi bắt đầu băn khoăn và suy nghĩ về mục tiêu đời mình. Đơn giản thôi đó là có tiền mua nhà, sắm vợ và có con ngoan. Từ thời học đại học, mối lần đi ngang qua SSP trên đường Trương Định, tôi thường nói với bạn mình rằng: "mơ ước của tao là sau này tốt nghiệp vào làm ở SSP, và khi có con sẽ gửi nó ở mấy cái nhà trẻ cạnh SSP để tiện đưa đón". Đến lúc này tôi đã làm được một nữa rồi hehe. Xin quay lại những băn khoăn của tôi, có lúc tôi tự hỏi những kĩ thuật và kinh nghiệm làm việc tôi học được ở DataDesign có thực sự là hay không, các công ty khác có những quy trình, những công nghệ gì hay mà mình không biết không? Sau 1 năm làm việc thì những đứa bạn cùng lớp tụi nó làm việc như thế nào, tụi nó học được gì hay không? Thế là tôi dành thời gian rỗi giữa những giai đoạn maintain project để điều tra những đứa tôi quen. Tất nhiên là qua YIM rồi, tôi có thói quen là không mở YIM khi đang code vì tôi cho rằng chat khi làm việc không thể có hiệu quả cao được, tôi luôn tuân thủ và tự hào vì điều đó. Trước tiên tôi hỏi những đứa rất giỏi mà tôi biết ở thời học ĐH, tôi luôn ngưỡng mộ tụi nó vì tụi nó vừa giỏi vừa siêng, còn tôi thì thường lười và không giỏi cũng chẳng dở, cứ bình bình .

- Tính dạo này mày ra sao, bên cty mày làm việc có quy trình gì đặc biệt ko, có công nghệ gì hay hay không?
- Thanh, đi Anh sao rồi mày? giờ làm ở đâu, cty mày có công nghệ, quy trình gì hay không?
- .....
- .....

- Đó là những đứa tồi biết, thậm chí tôi còn định làm 1 cái survey để hỏi tất cả những đứa học cùng lớp nhưng rồi lại thôi. Thật đáng tiếc vì lúc ấy chưa thấm được chân lý: "Việc gì có thể để được ngày mai thì chớ để vào ngày hôm kia". Dù sao thì tôi cũng nắm được một số thông tin thú vị, những gì tôi biết và học được cũng tàm tạm vì nếu tôi đang làm ở một số công ty khác thì có thể đến giờ tôi chẳng học được gì cả. Những thứ tôi biết được đến giờ rất bình thường mà tôi nghĩ một người chịu tìm tòi đều có thể biết được, người ấy chính là anh, anh biết được những điều đó khi còn là sinh viên Bách Khoa, nhìn lại mình tôi nhiều lần cảm thấy xấu hổ, cả đời chưa biết học bổng là cái gì .


II/ Tôi tự nhìn lại mình.


- Tự nhìn lại mình là một việc nên làm, ít nhất mỗi 1 quý nên làm một lần nếu có thể. Có quá nhiều thứ tôi chưa làm được mặc dù đã dự định rất lâu. Sau 2 năm, tôi vẫn chưa đạt được thành tựu nào đáng kể, tôi từng dự định đi học cao học CNTT sau khi đi làm được 2 năm vì có 1 thấy đã nói với tôi rằng khi các bạn đi làm một thời gian rồi quay lại học cao học thì kinh nghiệm làm việc sẽ hỗ trợ cho việc học của các bạn rất nhiều. Tôi đã làm theo lời thầy nói khi vừa tốt nghiệp nhưng bây giờ tôi đã đổi ý. Có đi học tôi sẽ không học lên cao về CNTT. Nếu có một ai sau khi đi làm 2 năm mà vẫn giữ ý định học lên cao về chuyên ngành CNTT (ở Việt Nam) thì hãy giúp tôi biết vì sao tôi nên làm như vậy.

- Có một số đứa bạn của tôi đã đi Anh, đi Pháp, đi Nhật, có đứa thời điểm này đã có bằng Thạc Sĩ trong nước cũng có, nước ngoài cũng có, còn tôi thì nắm trong tay bằng cử nhân VN loại khá. Đáng buồn thật. Có đứa đã có vợ ê hề, chuẩn bị có con, còn tôi chỉ mới có ... ngươì yêu hĩ hĩ . Thậm chí tôi chưa từng nghĩ đến việc khi nào sẽ lập gia đình đơn giản vì chúng tôi còn trẻ, khi nào thấy muốn chồng muốn vợ thì về thưa chuyện với phụ huynh là được. Suy nghĩ đấy thật đơn giản và đối với 1 số phụ huynh thì không thể chấp nhận được. Tôi không thể chỉ sống cho tôi mà còn vì cha mẹ và vì những người khác nữa. Đến giờ tôi vẫn đau đầu vì chưa biết phải nói chuyện thế nào cho khỏi vô duyên vì tôi vốn không khéo trong khoản ăn nói.


- Nhiều lúc tôi so sánh lương bổng của mình với những đứa khác ra trường cùng năm. Mức lương không thấp nhưng cũng chẳng cao, nói chung đều thấp hơn hoặc bằng những đứa tôi biết. Nếu tiếp tục làm coder bình thường thì bao giờ mới giàu được nhẩy, tôi luôn tự hỏi mình câu hỏi đó.

III/ Và thấy những điều tồi tệ nhất.



- Có khi nào bạn nghĩ rằng 10 năm nữa bạn như thế nào không. Tôi bắt đầu nghĩ đến điều đó khi hằng ngày ngồi code. Năm nay 26 tuổi rồi, có lẽ 2 đến 3 năm nữa tôi sẽ lập gia đình. Ai bảo sớm cũng được nhưng đó là điều tôi sẽ làm. Đến lúc đó thì sẽ sao nhẩy, muốn lập gia đình thì phải có nhà cửa để rước dâu chứ, nhà cửa lụp xụp thì mất mặt lắm. Với mức lương vài trăm USD hiện nay thì 2 năm nữa không thể mua nhà hay sửa nhà được, bắt buộc phải vay ngân hàng. Lãi xuất ngân hàng với mức lạm phát như hiện nay thì thật là thảm họa, nợ nần chồng chất, vợ con nheo nhóc, mỗi lần nghĩ tới thật đau đầu.

- Làm lập trình mãi có vẽ cũng không ổn, ngồi nhiều ít vận động nên bụng tôi đã to nay lại càng bự. Chế độ ăn uống ở nhà tôi càng không ổn, rất nhiều món chiên xào thì thế nào cũng dính tiểu đường loại 2. Tôi không muốn cuộc đời mình kết thúc như vậy, chưa kể có người nói mình làm IT thì gõ bàn phím nhiều thế nào cũng bị bệnh tim. Không ổn chút nào. Kể từ ngày làm ở DDV, tôi ngồi gần 2 cái máy điều hòa và liên tục hắt hơi, tôi thấy làm cái nghề này hại sức khỏe quá, chưa kể đến ngồi nhiều trước monitor CRT có khi không sinh được con, rồi hại mắt hại mông hại cột sống đủ cả.

IV/ Nhưng liệu tương lai tôi có ảm đạm như vậy không?


- Tôi đã học được nhiều thứ ở anh, sự bình tĩnh, cẩn thận trong suy nghĩ và ứng xử. Anh khá là cẩn thận, cẩn thận tới lúc làm tôi bực mình vì có khi anh dành thời gian rất lâu quyết định một vấn đề. Suy cho cùng đó là một tính tốt, tôi đã học nhưng chưa áp dụng tốt, có lẽ phải phun nước bọt 7 lần trước khi nói và phát biểu :D. Rất có thể tôi sẽ đang chơi game, đang làm những chuyện linh tinh vô bổ nếu cách đây 2 năm tôi được nhận ở công ty khác. Làm việc ở DDV là một điều may mắn nhất của tôi, ở đây tôi đã học được cách để suy nghĩ và lắng nghe. Tôi đã biết thế nào là giao tiếp hiệu quả trong công việc và trong cuộc sống. Từ thuở sơ khai hình thức giao tiếp của loài người là bằng miệng nói, tai nghe thế thì tại sao mình không theo cách tự nhiên và rất nhanh đó trong công việc hằng ngày. Nhiều đồng nghiệp của tôi rất thích dùng Instance Messenger để trao đổi , hi vọng họ chịu thay đổi khi đọc bài viết này của tôi. Tôi cũng tự hỏi rằng sao anh hơn mình có 1 tuổi mà lại có vốn sống và suy nghĩ như vậy, và tôi biết anh đã đọc rất nhiêù sách. Thói quen đọc sách của anh có từ hồi học phổ thông. Từ nhỏ tôi ít có cơ hội đọc nhiều sách, những sách tôi từng đọc chỉ là tiểu thuyết của chị tôi, tôi chưa từng nghĩ đến là có những cuốn sách dạy làm người và rèn luyện bản thân. Chính anh là người khơi cho tôi những điều đó. Tôi đọc vẫn chưa nhiều, nhưng sau mỗi cuốn sách đọc được là tôi biết thêm rằng tôi cần phải đọc thêm nhiều nữa nếu không muốn bị dốt. Các bạn có thấy chuyện tôi kể ở đây buồn cười không, ai cũng biết đọc sách là có lợi, tôi cũng biết thế nhưng chẳng hiểu sao mãi đến giờ tôi mới chịu làm. Có lẽ ta đã dành quá nhiều thời gian cho những việc không cần thiết.

- Tự phát triển bản thân là những gì anh dạy tôi qua những seminar ngắn gọn dể hiểu và thực tế. Tôi đã biết được mình không già nhưng cũng chẳng còn trẻ, đã đến lúc làm việc vì tương lai của mình chứ không phải vì tiền hay vì yêu thích. Anh có nói rằng mức lương anh mơ ước là 1$/ tháng. Các bạn có biết vì sao không? Vì với mức lương đó bạn không còn làm việc vì tiền nữa, bạn đang làm việc vì yêu thích, có gì hạnh phúc bằng được làm việc mình yêu thích không? Với mức lương hiện nay của tôi, tuy không cao nhưng ngẫm nghĩ lại vẫn còn hạnh phúc hơn rất nhiều người lao động cực khổ khác. Những công nhân dệt may chỗ ba tôi làm với mức lương 2 triệu 1 tháng họ phải đối phó với cơm áo gạo tiền hằng ngày. Những người bạn làm ở những ngành nghề khác họ vẫn sống tốt với mức lương thấp hơn tôi đấy thôi, có ai phải chết đâu, có ai không cưới được vợ đâu? Tất nhiên là tham vọng mỗi người là vô tận, ở mức lương cao hơn bạn vẫn sẽ thấy không hài lòng. Về vấn đề nhà cửa, tôi thấy mình vẫn rất hạnh phúc khi có nhà ở gần trung tâm thành phố, nhà nhỏ thôi nhưng nếu sửa chữa lại thì có thể đủ cho một gia đình nhỏ. Một số người bạn của tôi tuy lập gia đình rồi nhưng vẫn phải sống trong những căn nhà thuê chật hẹp ở chung vơí anh chị em, thậm chí cha mẹ, chẳng còn gì là riêng tư cả .

- Ngoài những điều tôi thấm từ anh, tôi còn được truyền cảm hứng để đầu tư và tìm hiểu về đầu tư. Đến lúc này tôi cho rằng đầu tư chứng khoán là một kênh tốt để làm giàu, tại sao mình không đầu tư nhẩy? Tôi đã đọc và tìm hiểu và đã thua lỗ khoảng 45%, hê hê coi như bỏ tiền học chứng khoán. Mới đầu tư cũng như chơi bài tiến lên vậy, nếu thắng thì tự nhiên có tiền, còn nếu thua thì coi như bỏ tiền ra giải trí. Tuy nhiên tôi cho rằng chịu tìm hiểu thì sẽ đến lúc tôi thành công, tôi chưa bao giờ có niềm tin mãnh liệt như bây giờ.

- Tôi luôn đánh giá cao mình ở tính nghiêm túc và nhiệt tình trong công việc. Và tôi nghĩ rằng những phẩm chất này sẽ giúp tôi chứng tỏ được khả năng của mình ở bất cứ đâu. Tôi thấy rằng mình không thông minh nhưng được cái nhanh nhạy và chịu tìm tòi, tôi tin rằng tôi sẽ tìm được những thành tựu của mình ở môi trường mới. Như vậy sau hai năm tôi tự thấy rằng mình đã học được nhiều điều để thay đổi bản thân và đó là điều tôi thấy quý giá nhất mà tôi học được trong thời gian ở DDV. Trong số những điều tôi thay đổi được thì bỏ chơi game là một trong những quyết định khó khăn mà tôi đã làm được :D. Ở thời điểm đang viết những dòng này thì tôi chỉ còn 2 ngày ở DDV. Tôi đã quyết định rời công ty để tìm một cơ hội và môi trường khác. Thật đáng tiếc khi quyết định rời công ty trong thời điểm DDV khá cần tôi, nhưng những gì có thể làm lúc này là tôi xin lỗi. Tôi đã nghiệm được câu nói được nhắc ở trên: "Việc gì có thể để được ngày mai thì chớ để vào ngày hôm kia" và các bạn cũng nên như vậy. Tôi biết rằng mình sẽ tiếp tục học hỏi được nhiều thứ nêú vẫn làm ở đây, ít nhất về kinh nghiệm đầu tư hê hê. Tuy nhiên tôi thực sự muốn đổi sang một môi trường khác. Ở đó, tôi sẽ có thêm cơ hội để kiểm nghiệm những suy nghĩ của mình. Hi vọng tôi với anh sẽ có cơ hội làm việc chung với nhau trong tương lai, tại sao lại không nhỉ. Chúng tôi đã làm việc rất ăn ý và đã cùng công ty đi được một đoạn đường. Tôi chúc anh thành công và đạt được những hoài bão của mình.


V/ Lời kết.
- Riêng về phần mình, tôi đã rất đắn đo xem có nên viết những điều trên hay không, tôi vốn chỉ quen viết những bài ngắn và dưới dạng gạch đầu dòng. Tuy nhiên tôi cũng mới học được 1 điều rằng tập thói quen viết lách cũng là một cách để rèn luyện trí não và một cách để trình bày ý tưởng cho tốt. Tương lai vẫn đang rộng mở đối với mỗi chúng ta, cuộc sống vẫn còn nhiều điều tươi đẹp mà chúng ta chưa khám phá, hãy dành thời gian đi du lịch, đọc sách và quan tâm tới người thân, tất nhiên là tập thể dục nữa nhé.Tôi tin rằng hạnh phúc sẽ mỉm cười với những ai có quyết tâm và lòng kiên nhẫn, một vĩ nhân nào đó đã nói rằng :"Tôi không thể kéo dài cuộc đời tôi nên tôi làm cho nó tốt hơn". Tôi đang cố làm cho nó tốt hơn theo cách riêng của mình đấy : "Work like you don't need money, dance like no one looks at you and love like you have never been hurt!"




(Một buổi tối chủ nhật nóng nực cuối tháng 4/2008)